اکسیر؛ یک جرعه کتاب

درآمدی بر اقتصاد انقلاب اسلامی ایران
استاد اسماعیل فخریان
گردآوری: زینب زرمسلک

چند نکته:
۱. هر مکتبی دارای یک نظام ارزشی است. محور نظام ارزشی، انسان‌ها هستند؛ یعنی افراد باید به ارزش‌هایی دست‌یابند.
نظام ارزشی هر مکتبی با دیگر مکاتب متفاوت است. برای مثال: مکتب کمونیست (شرق)، مکتب لیبرالیستی(غرب)، مکتب اسلام. هر مکتب نگاه متفاوتی به انسان دارد.
۲. هر نظام کنشی را باید مبتنی بر نظام ارزشی آن مورد بررسی قرار داد و هر نظام ارزشی بر مبنای نظام معرفتی؛ هر ۳ را باید با هم دید.
۳. اقتصاد، در نظام کنشی هر مکتب تعریف می‌شود. نوع نگاه مکتب به انسان، نظام ارزشی و کنشی را مشخص و متفاوت از دیگر مکاتب می‌کند. نظام کنشی برای عینی شدن نظام ارزشی تعریف می‌شود. (محقق شدن ارزش‌ها در بستر اجتماع=نظام ارزشی)
از منظر انقلاب اسلامی، انسان‌ها باید برخوردار از آزادی‌های اجتماعی، کرامت، رفاه و پیشرفت، اخلاق و معنویت و عزت باشند. چون در اسلام تعریفهایی از انسان شده است.
۴. یک عنصر از جمله "اقتصاد" را باید در بستر تمام نظام‌های معرفتی، ارزشی و کنشی هر مکتب دید و تعریف و ارزیابی کرد.
امام خامنه‌ای: جهانی‌سازی اقتصاد یعنی هضم شدن اقتصاد هر کشوری در اقتصاد لیبرالیستی.
جهانی‌سازی به تعبیر امروز یعنی هضم شدن در تمدن و فرهنگ غرب؛ (سند ۲۰۳۰) این یعنی کنار گذاشتن نظام ارزشی اسلامی و پذیرفتن نظام ارزشی لیبرالیستی. تغییر در نظام ارزشی ابتدا باعث تغییر در جهان‌بینی و بعد ایدئولوژی می‌شود.
** هر یک از عناصر نظام کنشی می‌بایست باعث پیشرفت نظام ارزشی هر مکتب در بطن زندگی فردی و اجتماعی انسان‌های آن جامعه می‌شود. به همین ترتیب اقتصاد انقلاب اسلامی باعث بسط و گسترش ارزش‌های انسانی در جامعه می‌شود.
فرهنگ انقلاب اسلامی: فرهنگی است که باعث افزایش و رشد هر یک از ارزش‌های اسلامی در زندگی فردی و اجتماعی می‌شود.
امام خامنه‌ای: فرهنگ= هوا ( هوایی که در جامعه باید استنشاق شود.)
➖تمدن غرب، تمدن انسان- کالا سازی است؛ در این تمدن، انسان بعنوان کالا تلقی می‌شود. سرمایه بیشتر= انسانیت بیشتر
مهم‌ترین ارزش انسانی در غرب، سرمایه است که در دلِ سرمایه‌داری بردگی نهفته است.
سرمایه‌داری یعنی تمرکز ثروت و قدرت، بر خلاف "عدالت".
🌿در هر مکتبی نظام کنشی محصول و برگرفته از نظام ارزشی است و نظام ارزشی نشأت گرفته از نظام معرفتی آن مکتب است.
❓اقتصاد بناست کدام یک از ارزش‌های هر مکتبی را تقویت کند؟ مثلا رابطه اقتصاد با عدالت اجتماعی در نظام اسلامی، آزادی و عدالت دو ارزش زیربنایی و اساسی هستند که اثر جامع‌تر و بیشتری بر حیات انسان و سایر ارزش‌ها دارند.
➖در غرب ارزش اصلی و اساسی، سرمایه‌داری است.
امام خامنه‌ای: سیاست در غرب از سرمایه‌داران نشأت می‌گیرد.
🌿عدالت= تمام مردم بتوانند از امکانات عمومی به نحو یکسانی برخوردار باشند. عدالت یعنی انسان‌ها به اندازه کاری که انجام می‌دهند، حقوق بگیرند.
🌿هر تمدنی داعیه جهانی‌سازی دارد. از آنجایی که می‌خواهیم استقلال خود را حفظ کنیم و تمدن غرب را ظالمانه و مستکبر می‌دانیم باید برای هریک از ارزش‌ها و نظام کنشی بصورت مستقل راهکار و تعریف داشته باشیم.
ابعاد استقلال اقتصادی:
۱. بعد نظری؛ در حوزه فکر: آئین‌نامه و بخش تئوری. منابع= قرآن و سنت.
۲. بعد اجرایی؛ در حوزه عمل: تولید ثروت با اتکای به خود.
🌿وابستگی در اقتصاد باعث وابستگی عناصر دیگر از جمله فرهنگ و سیاست می‌شود. وابستگی فرهنگی هم لاجرم وابستگی اقتصادی، سیاسی و علمی به دنبال دارد. وابستگی سیاسی، تغییر در نظام ارزشی و در نهایت نظام معرفتی را منجر می‌شود.
استقلال هر کشوری در بعد نظری و عملی باعث استقلال در ابعاد دیگر نظام کنشی، ارزشی و معرفتی می‌شود.
امام خامنه‌ای: استقلال اقتصادی، هضم نشدن در هاضمه اقتصادی جامعه جهانی است.
➖اقتصاد لیبرالیستی= سرقت، دزدی، افزایش سرمایه سرمایه‌داران عمدتا صهیونیستی.
➖جهانی‌سازی اقتصاد= سر تا پا غربی شدن؛ در صورتی‌که قدرت در استقلال است و ضعف در وابستگی.